7186 Sayılı Kanunla Yurt Dışı borçlanmada neler değişti?

 

7186 SAYILI KANUNLA YURT DIŞI BORÇLANMASI ZORLAŞTIRILDI..

Yurt dışı borçlanmasında en son sigortalılık statüsüne göre borçlanma yapılırken, 7186 sayılı Kanunla 1 Ağustos 2019 itibariyle yapılan borçlanmalar Bağ-Kur kapsamına alınmıştır. 1 Ağustos 2019 öncesinde Türkiye’de sigortası olmayan vatandaşlar, borçlanma yapmadan önce Türkiye’de sigortalı bir işte çalışarak SSK’ya prim ödemeleri yapıldıktan sonra yurt dışı çalışma sürelerini borçlanma yoluna gitmiştir. Bu şekilde yapılan borçlanmalarla daha az süre üzerinden ödemeler yapılmış ve yaşlılık aylığına hak kazanılmıştır. Yapılan borçlanmaların SSK’ya (4/a) statüsünden sayılması ve daha uygun şartlarla SSK’dan emekli aylığının bağlanması, yurt dışında çalışan ve yaşayan vatandaşlarımız için cazip hale gelmiştir.

Yapılan değişiklikle borçlanma maliyetlerinde yüzde 40,6 artış yapıldı

Cazibe olarak görülen önceki borçlanmalar değiştirilmiş ve 01.08.2019 tarihinden itibaren yurt dışı sürelerini borçlanma talebinde bulunanların borçlanma işlemleri talep tarihindeki en son sigortalılık statüsüne bakılmaksızın 4/1-(b) (Bağ-Kur) kapsamında değerlendirilmiştir. Yurt dışı borçlanma süreleri BağKur’a sayılacağından prim ödeme gün sayısı koşulu kısmi aylıkta 4500 gün, normal emeklilikte 9000 gün aranırken, yapılan değişiklikle borçlanma maliyetlerinde yüzde 40,6 artış yapılmıştır. Görüldüğü gibi, yurt dışı borçlanması ile emekli olmanın kolay kolay tercih edilmeyecek bir değişikliğe dönüştürülmüştür. Bu durum karşısında gurbetçiler büyük bir şaşkınlık yaşamış, bu değişiklikten sonra emekli olacakların ödemesi gereken borçlanma tutarlarının giderek büyümesi dikkate alındığından, emekli olma yerine ev alma veya başka yatırımların yapılması tartışılmaya başlanmıştır.

Aylığa hak kazanma koşullarında ve emekli aylıklarının hesaplanmasında eşitsizlikler yaratıldı

Her bir kanun değişikliği ile aylığa hak kazanma koşullarında değişiklikler yapılması ve eşitlik kuralının korunmaması, sosyal güvenlik sistemimizin temel bir sorunu haline gelmiştir. Gerek ülke mevzuatında ve gerekse de yurt dışında bulunan vatandaşlarımızın hizmet sürelerinin borçlandırılmasında ve emekliliğinde köklü değişikliklere gidildi. Bununla birlikte sigortalılar arasında aylığa hak kazanma koşullarında ve emekli aylıklarının hesaplanmasında eşitsizlikler yaratılmıştır.

Elbette, sosyal güvenliğin bir maliyeti olmalı ve sigortalılar/emekliler için nimet/külfet dengesi gözetilerek değişiklikler yapılmalıdır. Her bir değişiklikte eşitlik ilkesi yerine maliyetler gerekçe gösterilerek sigortalılar ve emekliler arasında farklıkların oluşturulması, kanunlar önünde eşit olma ilkesini zedelemiştir. 7186 sayılı Kanun değişikliğinden önce yoğun bir şekilde başvuru yapılmış, daha erken emekli olma fırsatı yakalanmıştır. 1 Ağustos 2019 sonrasında yapılan başvuranların daha geç emekli olunması ve daha az aylık bağlanması öngörüldüğünden, yeni bir haksızlık örneği oluşturulmuştur. İnsanlar dönemleri ve aldıkları aylıkları kıyaslar duruma gelmiştir. Yurt dışı hizmetlerinin borçlanmasına ilişkin yapılan değişikliklerle SSK’dan daha az primle ve erken yaşta emekli olmanın önüne geçilmiştir.

Borçlanma Tutarının Hesaplanması

01.08.2019 (dahil) tarihinden itibaren yapılacak başvurularda, Kanun uyarınca hesaplanacak bir günlük borçlanma tutarı, başvuru tarihinde geçerli olan günlük prime esas kazancın alt ve üst sınırları arasında kalmak kaydıyla başvuru sahibince seçilen kazancın yüzde % 45’i alınmak suretiyle belirlenmektedir. 2020 yılı için aylık asgari ücret 2 bin 943 TL, günlük asgari ücret 98.10 TL’dir. 2020 yılında borçlanma tutarı, günlük asgari ücretin yüzde 45 karşılığı olan 44.14 TL olarak hesaplanmaktadır. 31.12.2019 tarihine kadar geçerli olan 38.38 TL tutarındaki borçlanma miktarıyla kıyaslandığında 2020 yılında borçlanma miktarı günlük 5.77 TL, 1 Ağustos 2019 öncesine göre ise 16,86 artmıştır. Borçlanma talebinde bulunanlar asgari ücret ile asgari ücretin 7.5 katı arasında bir miktar üzerinden de borçlanma yapmaktadır. Buna göre, 2020 yılında borçlanma talebinde bulunacakların yurt dışında geçen süreleri için günlük 44.14 TL ile 331.05 TL arasında seçecekleri bir miktar üzerinden SGK’ya ödeme yapabilirler. 2020 yılı için asgari ücret üzerinden borçlanma yapılması durumunda; bir ay 1.324,35 TL, bir yıl 15.892,20 TL, 10 yıl 158.922,00 TL, 15 yıl 238.383,00 TL gibi yüklü miktarların ödenmesi gerekmektedir.

1 Ağustos 2019 öncesi ve sonrası ile 2020 yılına ilişkin ödemeler kıyaslandığında, borçlanma maliyetlerinde ciddi artışlar yapılmıştır.

Sigortalılık Süresinin Tespitinde Köklü Değişiklikler Yapıldı

Değişiklikten önceki mevzuata göre yurt dışındaki ilk işe giriş başlangıç sayılıyordu. 7186 sayılı Kanunla bu uygulamaya son verilmiştir. 3201 sayılı Kanun’un 5. maddesinin başlığı “Süre tespiti, sigortalılığın başlangıcı ve sürelerin değerlendirilmesi” şeklinde değiştirilmiş ve yapılan borçlanma sürelerinin hangi statüde sayılacağına dair dördüncü fıkrası değiştirildi. 4. Maddenin birinci fıkrasında iptal edilen ve borçlanılan sürelerin hizmet süresi olarak nasıl değerlendirileceğine ilişkin cümle 5. maddeye son fıkra olarak eklenmiştir. Borçlanılan yurt dışı hizmetlerine ilişkin sürelerin değerlendirilmesindeki kriterler şu şekilde belirlenmiştir. Buna göre, Türkiye’deki sigortalılık başlangıç tarihinden, Türkiye’de sigortalılık yok ise borçlanma tutarının tamamen ödendiği tarihten geriye götürülen sürelere ait ilgili aylara mal edileceği öngörülmüştür. Ev kadınlarının borçlanması durumunda, Türkiye’deki sigortalılığına bakılmaksızın talep tarihinden itibaren yapılan ödemelere ilişkin süreler geriye götürülerek, aylığa hak kazanma koşulları belirlenecektir. 01.08.2019 tarihinden itibaren yurt dışı sürelerini borçlanma talebinde bulunanların borçlanma işlemleri talep tarihindeki en son sigortalılık statüsüne bakılmaksızın Bağ-Kur kapsamında 4/1-(b) statüsünde değerlendirilecektir.

YURT DIŞI BORÇLANMA TUTARLARINDAKİ DEĞİŞİM (TL)

 Borçlanma Ocak-Temmuz 2019 Ağustos-Aralık 2019 Ocak-Aralık 2020
Bir gün karşılığı 27,29 38,38 44,14
30 gün karşılığı 818,69 1.158,28 1.324,35
360 gün karşılığı 9.824,96 13.815,36 15.892,20